Gerard Dummer: Weblog

maandag, november 30, 2009

Informatievaardigheden – Webwijsheid en mediawijsheid

Bovenstaande termen wil ik onze tweedejaars studenten uitleggen. Dit in het kader van vakoverstijgend werken en ICT (thema 6). Probleem is dat de termen nogal wat overlap vertonen en op een aantal punten weer verschillen van elkaar. Laat ik hier eens voor mijzelf vaststellen wat ik er onder versta.

Eerst de definities zoals ik die in verschillende bronnen tegenkom:

Informatievaardigheden
In het rapport “Door de bomen het bos, informatievaardigheden in het onderwijs” (2005) geven de schrijvers de volgende definitie van informatievaardigheden:

Wij beschouwen hier informatievaardigheden als het vermogen om met informatie te
werken, dus alles wat te maken heeft met het zoeken, vinden, beoordelen en gebruiken
van informatie en de bijhorende technologie.

Ze komen tot deze definitie na het bespreken van verschillende omschrijvingen uit de literatuur.

Webwijsheid
In de brochure “Wat weten we over webwijsheid in het PO en VO” (2007) geeft Els Kuiper de volgende definitie:

Kritisch met internet omgaan betekent dan: in staat zijn om internetinformatie te lokaliseren, lezen, beoordelen, en verwerken.

Mediawijsheid
De definitie van de Raad voor Cultuur luidt:

Het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld.

Hoe deze in samenhang te zien?

Volgens mij kun je op de volgende manier de termen in samenhang zien (en zal ik dus op die manier aan mijn studenten uitleggen). Informatievaardigheden en webwijsheid zijn naar mijn idee hetzelfde. Twee termen voor een belangrijk onderwerp.

Webwijsheid is gewoon de nieuwe term voor informatievaardigheden. Het is daarmee wel een inperking van de informatievaardigheden natuurlijk. De term impliceert dat je je alleen beperkt tot informatiebronnen op het web. Aan de andere kant zorgt de term er wel voor dat er extra aandacht wordt besteed aan de bijzonderheden van het internet. Als ik een keuze zou moeten maken tussen de twee termen dan wint voor mij informatievaardigheden. In mijn lessen zal ik aangeven dat met informatievaardigheden en webwijsheid in principe hetzelfde wordt bedoeld maar dat informatievaardigheden breder is dan webwijsheid.

En dan de term mediawijsheid? De definitie die de Raad voor cultuur hanteert vind ik erg breed. Wat ik hier vooral uithaal is het “actief bewegen”. Actief bewegen betekent voor mij dat leerlingen niet alleen consumeren maar ook produceren. Dus niet alleen werken met informatie die anderen hebben gemaakt maar zelf ook informatie produceren.

In een presentatie die ik op 12 maart 2008 op de docentendagen van Beeld en Geluid heb gegeven heb ik het onderwerp binnen het kader geplaatst van digitaal werkstukkenonderwijs. Mediawijsheid richt zich op de volgende media: tekst, beeld, video, geluid, animaties, multimedia, games (en robotica) en applets. Bij al deze verschillende media kun je de aloude vragen vanuit begrijpend lezen stellen:

Willen ze me informeren?
Willen ze me aan het denken zetten?
Willen ze me overtuigen?
Willen ze me iets laten doen, activeren?
Willen ze me amuseren?

De manier om daar achter te komen, is de conclusie die ik trek uit “actief bewegen”, is door zelf te produceren.

Dus kinderen zelf:

Artikelen laten produceren op bijvoorbeeld een weblog of wiki
foto’s voor een folder te laten maken
een video te laten produceren
een animatie van de werking te laten maken
een website laten samenstellen
een game te ontwerpen

Of het zelf maken van een applet mogelijk is, betwijfel ik maar misschien kent iemand een omgeving waarin dat kan.

Hoe passen de termen nu binnen vakoverstijgend werken? ICT biedt mogelijkheden binnen vakoverstijgend werken:

Om een onderwerp te introduceren (Introductie)
Om kinderen te laten onderzoeken
Om te discussiëren en overleggen
Om te presenteren

Informatievaardigheden en webwijsheid komt naar voren in de fase van onderzoeken. Mediawijsheid komt vooral naar voren binnen de fase van presenteren. Hoewel hier natuurlijk ook nog overlappen in aanwezig zijn vind ik deze verdeling inzichtelijker. Als leerlingen iets moeten gebruiken van anderen praten we over informatievaardigheden en webwijsheid. Als leerlingen zelf iets moeten produceren spreken we over mediawijsheid.

Labels: digitaal werkstukkenonderwijs, informatievaardigheden, mediawijsheid, thema 6, webwijsheid

permalink| geplaatst door Gerard Dummer:| 12:09 2 reactie(s)|

zaterdag, oktober 10, 2009

De Netwerklerende en mediawijsheid

De afgelopen week heeft mijn collega van Hogeschool Domstad, Jan Bulsink, een aantal interessante posts geschreven over de netwerklerende. Voor deze posts verwijst hij naar Wim Veen over de nieuwe lerende. en combineerde hij dat met input van Mitch Joel. De stappen zoals Jan ze benoemt bij de netwerklerende zijn:

Fase 1: Activering
Fase 2: Identificatie
Fase 3: Groepslid
Fase 4: Profilering binnen de groep
Fase 5: Entiteit

Aangezien Jan op Hogeschool Domstad tegenover mij zit, hadden we deze week over de posts die hij had geschreven. Vond het erg leuk om een bloggende collega te hebben. Daarin hebben we het onderwerp verder verkend. We keken op welke manier deze fasen ook voor het (basis)onderwijs van toepassing zouden zijn. Kun je het met kinderen ook hebben over de netwerklerende? In eerste instantie leek me dit namelijk nogal te ver van de basisschool afstaan. Maar toen moest ik denken aan het onderwerp mediawijsheid. En daarmee kun je de fasen heel mooi invullen met de volgende vragen:

Fase 1: Wat doe je op Internet?
Fase 2: Wat vind je daar precies leuk aan?
Fase 3: Hoe gedraag je je op internet?
Fase 4: Wat vertelt dat over jou?
Fase 5: Hoe ga je nu verder? Verander je iets of laat je zoals het is?

Die opdracht moeten we maar eens aan onze studenten geven. Om zelf te beantwoorden en om met leerlingen van de basisschool aan de slag te gaan. En het is misschien ook goed om die vraag eens aan onszelf voor te leggen. Heb zoiets al een keer gedaan maar nog niet via deze ordening.

Labels: hogeschool domstad, mediawijsheid, netwerklerende

permalink| geplaatst door Gerard Dummer:| 07:33 2 reactie(s)|

vrijdag, juni 12, 2009

Mediadidactiek - mediapedagogiek

Een tijdje geleden heb ik met een student van Hogeschool Domstad gesproken over de manier waarop we op Hogeschool Domstad aandacht besteedden aan ICT. Zij was nog niet blij met de manier waarop we dat deden. Ze vond dat we eigenlijk te weinig aandacht besteden aan de ontwikkeling van kinderen online. In dat eerste gesprek heb ik aangegeven dat we wel aandacht besteden aan bijvoorbeeld netiquette. Maar nu denk ik ook dat ze voor een deel gelijk heeft. Wat we nog te weinig doen is aandacht besteden aan de pedagogische kant van de moderne media. Welke invloed heeft internet op de ontwikkeling van kinderen? Ik denk dat we naast aandacht voor de mogelijkheden van ICT voor het leren ook moeten kijken welke invloed ICT heeft op de lerende. In dit kader zou ik daarom naast mediapedagogiek (waarover een master wordt gegeven in Zwolle) moeten spreken over mediadidactiek. Dit laatste deden we eigenlijk al (educatief gebruik van ICT in het onderwijs) en het eerste zullen we nog meer aandacht moeten geven.
De student stuurde me nog een verslag waarin ze onder andere verwees naar onderstaand filmpje. Over de manier waarop online herdacht wordt maar ook gepest wordt. Wordt vervolgd.

Labels: hogeschool domstad, mediadidactiek, mediapedagogiek, mediawijsheid

permalink| geplaatst door Gerard Dummer:| 12:32 0 reactie(s)|

maandag, september 22, 2008

Pundo3000

Vorige week hebben we de vierdejaars studenten het een en ander verteld over mediawijsheid. Uitgangspunt hierbij was de presentatie die ik heb gemaakt over mediawijsheid. Nog lang niet alle aspecten van mediawijsheid kwamen hierbij aan de orde maar ze hebben (denk ik) wel een aardig beeld gekregen van wat mediawijsheid inhoudt. In eerste instantie heb ik me vooral gericht op informatieve beelden. Maar het wordt eigenlijk pas interessant als het gaat om beelden die willen overtuigen, of je iets willen laten doen. Beelden zoals ze bivoorbeeld in de reclame worden gebruikt. Een mooie website over hoe beelden in de reclame worden gebruikt is Pundo3000. Project 1 laat mooi zien hoe beelden er echt uit zien. En dat kan soms nogal verschillen met de beelden zoals je die in de reclame voorgeschoteld krijgt. Ook het filmpje van Dove geeft altijd een mooi inzicht hoe de reclame werkt.

Zeker als je bedenkt hoe dit het beeld van mensen beinvloed over wat normaal is. Een ander mooi voorbeeld hiervoor is de documentaire van Sussie Bergman over Beperkt houdbaar.

Ik denk dat mijn volgende verzameling van beelden zich richt op reclame en marketing.

Labels: mediawijsheid

permalink| geplaatst door Gerard Dummer:| 21:29 2 reactie(s)|

zaterdag, september 13, 2008

(Multi)mediawijsheid 3

Vandaag heb gewerkt aan een presentatie over mediawijsheid. Het eerste deel hiervan is af. Het gaat over het onderdeel informatieve beelden. Met welke informatieve beelden krijgen leerlingen te maken? En op welke manier kun je hier mee om gaan?

Multimediawijsheid

View SlideShare presentation or Upload your own. (tags: mediawijsheid beeldcultuur)

Uit mijn inventarisatie heb ik ontdekt dat mediawijsheid (zoals tot nu toe bekeken) in bijna alle vakken van de basischool eigenlijk terugkomt: Nederlands, Rekenen, BVO, Aardrijkskunde, Geschiedenis, ICT, Verkeer, Techniek en Levensbeschouwelijk onderwijs.
Ik heb geprobeerd vooral exemplarisch te werk te gaan. Ben ik nog voorbeelden vergeten? Ik hoor het graag.

Labels: beeldcultuur, mediawijsheid

permalink| geplaatst door Gerard Dummer:| 20:56 0 reactie(s)|

(Multi)mediawijsheid (update)

OK. Ik ben dus bezig met het samenstellen van een document waarin ik probeer alle aspecten van mediawijsheid op het gebied van beelden (in eerste instantie) vast te leggen. Ben nu bij de informatieve strips. Kom ik deze tegen.

Beetje flauw maar goed. Snel weer serieus aan de slag.

Labels: beeldcultuur, mediawijsheid

permalink| geplaatst door Gerard Dummer:| 17:43 0 reactie(s)|

(Multi)mediawijsheid

Vandaag ben ik begonnen met het maken van een stuk over mediawijsheid. Ik wil kijken wat hier nou precies onder valt. Ik wil me daarbij vooral gaan richten op het gebruik van beelden. Maar bij het zoeken naar informatie kom ik altijd zulke leuke dingen tegen dat ik die niemand wil onthouden.
Voor de duidelijkheid. Ik heb het maar over (multi)mediawijsheid in plaats van mediawijsheid. Onder multimedia versta ik websites in allerlei vormen met meerdere media erop. Behoorlijke complexe plekken dus eigenlijk.
Maar goed ik wil me eigenlijk vooral richten in eerste instantie op beelden. De lijst me media zoals ik die voor me zie zijn de volgende:

Persoonlijk
Lichaamstaal
Geluid
Tekst
Beeld
Video
Animaties
Games
Applets (intelligentie)
Multimedia

En bij het onderdeel lichaamstaal was ik even blijven steken. Het gaat er bij mediawijsheid in het algemeen om (naar mijn idee) om duidelijk te krijgen wat een ander wil. En andersom hoe jij naar een ander duidelijk kunt maken wat je wil. Daar kunnen allerlei misverstanden in optreden. Kunst is om die boven tafel te krijgen. Bij allerlei media heb je hier mee te maken. Dus ook bij lichaamstaal. Gelukkig zijn er dan filmpjes zoals deze die duidelijk maken wat welke lichaamstaal wil zeggen:

Ook in het verkeer kun je lichaamstaal helemaal verkeerd gebruiken. Gelukkig kun je hiervoor ook een cursus volgen: het sorrygebaar.
En handenschudden? Dat kan ook al zoveel problemen opleveren. Geukkig hebben de meiden van Hallal daar ook een mooie hartelijke oplossing voor gevonden.
Nu weer snel verder met mijn stuk. Kijken of ik me ook echt op beelden kan gaan richten vandaag.

Labels: beeldcultuur, mediawijsheid

permalink| geplaatst door Gerard Dummer:| 10:24 0 reactie(s)|

vrijdag, september 12, 2008

Beeldcultuur

Binnenkort zal ik op deze weblog een stukje schrijven over beeldcultuur, mediawijsheid en hoe je volgens mij daar in het onderwijs aandacht aan kunt besteden. Vandaag viel me opeens op dat de kleinste eenheid van tekst ook een beeld is. De letter is immers ook een beeld (zie ook Letter op Wikipedia) dat een bepaalde geluid weergeeft. Stom natuurlijk, maar hiervoor zag ik tekst en beeld als twee aparte media. Eigenlijk maakt tekst dus weer gebruik van een ander medium (namelijk beeld) om zichzelf weer te geven. Hmmm. Ik moet hier nog even langer over nadenken, denk ik. Want als tekst pas kan bestaan door beelden zouden beelden dan pas weer kunnen bestaan door teksten?

Labels: beeldcultuur, mediawijsheid

permalink| geplaatst door Gerard Dummer:| 19:44 0 reactie(s)|

dinsdag, maart 11, 2008

Digitaal werkstukkenonderwijs

Morgen mag ik twee keer een workshop verzorgen bij Beeld en Geluid op de docentendagen. Ik ga het dan hebben over het digitaal werkstukkenonderwijs. Ik vond het leuk om de presentatie/workshop voor te bereiden. Er zijn aardig wat mogelijkheden moet ik zeggen. Ik heb ze in de presentatie op een rijtje gezet.

| View | Upload your own

Verder deze dag zijn er nog verschillende andere workshops te bekijken. Zo vertelt Rob Martens van de Open Universiteit over hoe jonge kinderen media gebruiken. Gaan Frank Evers en Maaike Lauwerijssen (Kenninet) het hebben over nieuwe mediaproject voor in de klas. Laat Yvonne Willemsen (Teleac/NOT) zien hoe je animatiefilmpjes kunt maken met kinderen vanaf zes jaar oud. Vertellen Fred van de Graaf (GZ-psycholoog) & Ronald Klein Tank (Teleblik) hoe je gevoelige onderwerpen bespreekbaar kunt maken met behulp van Teleblikfilmpjes. Ontwikkelen Henk van der Horst (Kees Boeke) en Daniëlle van der Knaap (Kennisnet) een TV-Studio. Tenslotte is er ook nog een masterclass verzorgd door Lonneke van Asseldonk en Carolien Parigger (Teleac/NOT) over het onderwerp Huis-, tuin- en keukenapparatuur als basis voor mediawijze lessen.

Helemaal leuk vind ik dat studenten van Hogeschool Domstad deze dag ook bezoeken. Dit zijn de studenten die meedoen aan de profielminor Kunst en Cultuur. Zij gaan aan de slag met verschillende onderzoeksvragen (zie hieronder). Zij doen dit onder begeleiding van mijn collega Elleke Verwaijen.

categorie 1: Mediawijsheid op de basisschool

- Visie van de school op Mediawijsheid?
Welke behoefte heeft de school? (Bijvoorbeeld hoort mediawijsheid bij de opvoedende taak van de school?)
Is er sprake van doorlopende leerlijnen of kunnen Domstad studenten hier een voorzet voor maken?
Op welke manier is en wil de school Mediawijsheid organiseren. Welke praktische struikelblokken komt de school tegen, materiaal etc..
Verschil tussen de visie op Mediawijsheid van de student en de school/stagedocent op de school.

- Doelgroep onderzoek
Mediagebruik van kinderen vanaf 6 jaar
Mediabeleving van kinderen vanaf 6 jaar (eventueel een koppeling met theorie over cognitieve ontwikkeling van kinderen)
Verschil tussen mediagebruik en mediabeleving van leerlingen en docenten en ouders.

categorie 2: (Mediawijs)aanbod culturele instelling

- Bezoek aan Beeld en Geluid

Welke verwachtingen heeft de school van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
Welke eisen stelt de school aan een educatief bezoek
Welke verbeteringen en adviezen kunnen studenten bieden voor het aanbod van Beeld en Geluid

Labels: beeld en geluid, hogeschool domstad, ICT-competenties, kunst en cultuur, mediawijsheid, webwijsheid

permalink| geplaatst door Gerard Dummer:| 18:47 1 reactie(s)|

zondag, februari 25, 2007

Fotografie op WikiKids

De afgelopen week heb ik een nieuwe opdracht gemaakt voor WikiKids. Dit keer rond het onderwerp Fotografie. Dat is een breed en belangrijk onderwerp. De artikelen op WikiKids willen we graag voorzien van zoveel mogelijk beeldmateriaal. Maar we willen alleen gebruik maken van rechtenvrije afbeeldingen.
In de nieuwe opdracht wordt daarom aandacht besteed aan het maken van foto´s, fotobewerkingen en auteursrechten.
Leerlingen laten werken met een fotocamera is niet zo moeilijk. Een camera is ontzettend makkelijk te bedienen. Wil je leerlingen iets meer bijbrengen van de werking van de camera dan loop je al snel de kans te verzanden in veel technische details. In de fotografieopdracht besteed ik aandacht het verschil tussen digitale en gewone camera´s, de manier waarop foto's worden opgeslagen en bewaard, de werking van zoom, uitleg over perspectieven en compositie.
Ik heb veel weggelaten dat ik te ver vond gaan. De opdracht is toch nog wel pittig geworden.
Een ander onderwerp dat vollop aan bod komt is het fenomeen auteursrechten. Op WikiKids willen we dus gebruik maken van rechtenvrije afbeeldingen. Maar de wereld van de licenties is niet echt toegankelijk. Gelukkig hebben, dankzij Marjon, op WikiKids een mooi artikel waarop staat uitgelegd hoe het precies zit met auteursrechten. Welke vormen van Creative Commons je bijvoorbeeld hebt.
Tot slot de uitnodiging aan iedereen om de arikelen op WikiKids aan te vullen met foto's.

Labels: mediawijsheid, wikikids

permalink| geplaatst door Gerard Dummer:| 12:57 0 reactie(s)|

Over mij

Op deze weblog lees je over Onderwijs en ICT. Als docent ICT op de Hogeschool Domstad ben ik vooral geïnteresseerd in de mogelijkheden van ICT in het basisonderwijs en op de Pabo.