Gerard Dummer

Alles over Onderwijs en ICT.

Browsing Posts published by Gerard Dummer

Vandaag was al weer de derde bijeenkomst rondom computational thinking en programmeren met de tweedejaars studenten van de Pabo van Hogeschool Utrecht. Deze keer gaven we een voorbeeldles en lieten we 5 unplugged activiteiten ervaren rondom de verschillende programmeerconcepten zoals die genoemd zijn in het Engelse computingonderwijs. Over deze les was ik wat betreft invulling tevreden. Wat betreft plek in de lessenserie nog niet. Deze had als eerste of tweede gemoeten. Dat gaan we volgend jaar anders doen.



Voorbeeldles

We begonnen met een voorbeeldles, gebaseerd op de theorie zoals we die in de vorige bijeenkomst hadden behandeld.

schermafbeelding-2018-05-23-om-12-10-17

Dat wil zeggen: eerst een bestaand project bekijken, het project aanpassen en dan pas een nieuwe activiteit doen. Deze opzet combineerden we met het feit dat we graag een pakkende introductie op de les wilden zien (in dit geval een gesprek over het Gilde in Amersfoort) en een unplugged activiteit over het programmeerconcept dat centraal staat in de les (in dit geval variabele en selectie (ALS DAN).

Wat opviel bij het doen van de les was dat studenten van te voren nog niet zo’n goed beeld hadden van het onderscheid tussen introductie en unplugged activiteit. Dat was na afloop wel direct duidelijk. Een van de studenten gaf aan dat we het beter het opwekken van de belangstelling hadden kunnen noemen.

Voor de unplugged activiteit had ik gebruik gemaakt van het voorbeeld van Paul Curzon van Teaching London Computing. Van te voren wist is al dat het begrip “variabele” lastig is om te doorgronden. Dat bleek ook wel in de les. Het woord “variabele” is verwarrend. Want wat variabel is, is de waarde van de variabele. De variabele zelf blijft “constant”.

In het plugged gedeelte van de les hadden we drie fasen ingebouwd (bekijken, veranderen en nieuw). Als plugged activiteit stond het maken van een rondleiding centraal. De activiteit is gebaseerd op het startersproject de rondleiding van MIT> Het voorbeeld van MIT vond ik zelf wat rommelig. Wel makkelijker omdat het vooral om sequentie gaat daar en niet om variabelen en selectie. Ben benieuwd wat anderen van deze keuze vonden. Studenten vonden het eerst nog wel lastig om te benoemen wat de variabele in de code was.

schermafbeelding-2018-05-23-om-12-44-08

Unplugged activiteiten

Na de voorbeeldles deden we 5 unplugged activiteiten. De activiteiten behandelden alle programmeerconcepten zoals die in het Engelse Computingonderwijs genoemd worden: sequentie, herhaling, algoritme, debuggen en selectie. De unplugged activiteit rondom variabele hadden we al gedaan in de voorbeeldles.

Bij sequentie hadden we als voorbeeld het Robot Turtle spel gekozen. We hadden een parkoer uitgezet op het bord waarbij ze de code moesten opschrijven.

Bij herhaling hadden we een voorbeeld van code.org gehaald over een dansje (Getting Loopy). Die was helder en eenvoudig uit te voeren.

Erg leuk vond ik de oefening met het “Intelligente Papier” om een algoritme uit te leggen. Daarbij gaat het om het volgen van de regels van het algoritme om ervoor te zorgen dat je nooit een spel boter kaas en eieren kunt verliezen.

Ook voor debuggen hadden we een activiteit: Parity Magic. Deze vond ik om twee redenen wat lastiger. We behandelden debuggen omdat het een onderdeel is van het Engelse Computing maar we benoemen het ook als computational thinkingstrategie. Een beetje dubbelop dus. Ten tweede omdat deze oefening vooral betrekking heeft op Internet en data. Dat valt enigszins buiten het bereik waar we met de studenten mee bezig zijn. De opdracht ging op zich goed en was goed te volgen voor de studenten.

Tot slot het sorteernetwerk als een selectie-oefening (ALS DAN). Een leuke oefening waarbij snel de link werd gemaakt naar rekenen en de getallenlijn.

Tot slot
Volgend jaar moet deze les naar voren geschoven worden in de lessenserie. Studenten waren hier meer mee geholpen dan de opdracht ter verdieping van de eigen vaardigheden. Zeker na het volgen van de MOOC van de TUDelft.
Een aantal studenten geeft aan dat Scratch vastloopt. Zeker als ze heen en weer switchen tussen twee schermen (MOOC en Scratch-editor). Iemand anders hier ervaring mee? Ook in verschillende browsers hebben sommige studenten dit.
Volgende keer gaan we aan de slag met alternatieve programmeeromgevingen. De studenten krijgen hierin opdrachten die ze in de les moeten maken. Waarschijnlijk gaan we onder andere aan de slag met Lego WeDo en ScratchJR. Iemand anders nog aanraders? Dan hoor ik dat graag!

Deze week hebben we de tweede bijeenkomst gehad met onze tweedejaars studenten van de Pabo van Hogeschool Utrecht in Utrecht en Amersfoort rondom Computational Thinking en Programmeren. In deze bijeenkomst stond de didactiek centraal van programmeren. Hieronder de presentatie die we hebben gebruikt in de les.



Na afloop was ik nog niet echt tevreden en dacht ik: dat moeten we volgend jaar anders aanpakken. Waar zat dat in?

De opzet van de bijeenkomst was als volgt: achtergronden geven over programmeerdidactiek, een verdiepingsopdracht geven op basis van de MOOC die studenten volgen, praktische tips geven in de klas, een voorbeeld geven van een lesidee, bronnen geven van lesideeën en nog een keer een unplugged activiteit.

Op papier klinkt die opzet heel aannemelijk. Maar de studenten begonnen zenuwachtig te worden over de les die ze moeten gaan geven op de basisschool. Veel van hen willen graag in de stageweek (volgende week) met de les aan de slag. En ze voelen zich nog onzeker over de manier waarop ze die les zouden moeten geven. Liever hadden ze meer tijd willen hebben voor het uitwerken van de lesideeën tot lessen waarin ze voldoen aan de uitgangspunten van goed programmeeronderwijs waarbij ze aandacht besteden aan computational thinking.

Zelf was ik ook nog niet tevreden omdat ik achteraf dacht: de link die we leggen met de andere vakken had veel beter gemoeten. Sterker nog: als we zeggen dat creative computing het uitgangspunt is (en dat zou bij deze onderwijseenheid heel goed passen) dan moeten de vakken waarin we die creativiteit willen stimuleren veel meer centraal staan. Bijvoorbeeld het vak Nederlands als het gaat over het stelonderwijs, Beeldende vorming als het gaat over Interactieve Kunst of Muziek als het gaat over muziek maken.

Dan draaien we de lessen veel meer om. Dan gaan we aan de slag met een stelopdracht voor Nederlands, waarbij we programmeren als middel gebruiken en computational thinking inzetten als denkstrategie. Heel concreet zou je dan bijvoorbeeld kunnen denken aan laten maken van een interactieve rondleiding. Het doel van de les is het maken van de interactieve rondleiding, de toolbox die je inzet zijn je programmeervaardigheden (waarbij je in de les heel specifiek aandacht besteed aan een programmeerconcept zoals bijvoorbeeld genoemd in het Computing Onderwijs) en waarbij Computational Thinking wordt ingezet om het denkproces hierbij te ondersteunen.

Ik ben erg benieuwd hoe andere Pabo’s hier mee aan de slag zijn! Hoor het graag!

Vorige week zijn we (samen met Don Zuiderman) op de Pabo van Hogeschool Utrecht in Utrecht en Amersfoort begonnen met de module waarin we met tweedejaars studenten aan de slag zijn met Computational Thinking en programmeren. Studenten moeten in de bovenbouw een unplugged les programmeren en een plugged les programmeren geven (met Scratch). In de programmeerles passen studenten Computational Thinking (CT) denkstrategieën toe met leerlingen. Vorige week was de introductie en hebben studenten een start gemaakt met het volgen van de MOOC van de TU Delft over programmeren met Scratch. Deze week hebben de studenten een werkcollege gekregen over de achtergronden van CT en was er een programmeervervolgopdracht.
Het was de eerste keer dat we de module gaven en dus spannend om te kijken hoe studenten zich hiermee konden redden. Iedereen is het gelukt om de eerste week van de MOOC af te ronden en in het werkcollege met goede moed de nieuwe programmeerproblemen aan te pakken.

In de volgende les gaan we verder in op de didactiek van de programmeerles en krijgen studenten nieuwe programmeeropdrachten op basis van week 2 en week 3 van de MOOC.

De presentatie van de bijeenkomst van vandaag vind je hieronder:



Ook ervaringen op de Pabo met programmeren en CT? Dan hoor ik dat graag. Benieuwd wat jullie allemaal tegenkomen!

Een laagdrempelige uitleg van logische poorten met behulp van mijn oom en tante die naar een feestje gaan. Of niet. Of juist beide. Of…

Logische Poorten Van Mijn Oom en Tante by Gerard Dummer on Scribd

Afgelopen woensdag mocht ik op de W&T-academie een workshop verzorgen met de titel Programmeer de wereld om je heen. In een klein uurtje moesten de deelnemers een slagboom programmeren met behulp van de Makey Makey, Scratch en Lego WeDo. Het leuk om te zien hoe de deelnemers op verschillende manieren aan de slag gingen met de opdracht. Ook goed om te zien wat er nog aangepast moet worden voor een volgende keer.



Vandaag mocht ik voor de Vindplaatsscholen (scholen die vooruit lopen met Wetenschap en Technologie) kort iets komen vertellen over mijn onderzoek. Onderstaande presentatie heb ik hier voor gebruikt.



Lijkt het je ook leuk om mee te denken in mijn onderzoek? Dan ben je van harte uitgenodigd. Ik zoek nu leerkrachten die mee willen denken over de contexten die we leerlingen kunnen aanbieden. Ook ben ik op zoek naar scholen waar ik met leerlingen kan uitproberen wat ze allemaal al kunnen op gebied van het verklaren en ontwerpen van de technisch geprogrammeerde wereld.

Op woensdag 7 februari 2018 organiseert de Universiteit Utrecht de W&T Academie voor leerkrachten van basisscholen in regio Utrecht. De middag zal in het teken staan van onderzoekend en ontwerpend leren in de klas.
Psycholoog Stefan van der Stigchel houdt een lezing over zijn onderzoek naar aandacht en maakt daarna de vertaalslag naar de lespraktijk. In de workshops – die dit jaar zijn ingedeeld in ervaring met W&T – ga je samen met andere leerkrachten aan de slag met onderzoekend en ontwerpend leren. Tijdens de postersessie hoor je van andere scholen waar je rekening mee moet houden als je op school (verder) wil met wetenschap & technologie. Kortom; een prachtig programma met voor ieder wat wils!
Kijk voor meer informatie op de website: https://ktwt.nl/activiteiten/overzicht/wt-academie/, en meld je snel aan!

 

went-academie-15-februari-2017-9

Vanaf 1 december 2017 mag ik onderzoek gaan doen binnen het lectoraat Didactiek van het bèta- en technologieonderwijs van Elwin Savelsbergh. Mijn promotor is Paul Drijvers, hoogleraar aan de UU en tevens lector binnen de HU van het lectoraat Didactiek van wiskunde en rekenen. De titel van het onderzoek is: Naar een leerlijn voor het verklaren en ontwerpen van de technisch geprogrammeerde leefwereld in de bovenbouw van het basisonderwijs.

Mijn onderzoeksvraag voor de komende vier jaar is: Wat is een relevante, aansprekende en haalbare leerlijn voor het leren verklaren en ontwerpen van de technisch geprogrammeerde leefwereld in de bovenbouw van het basisonderwijs?
Om deze vraag te onderzoeken, zal ik nagaan wat voor soort taken, probleemsituaties en inhouden relevant zijn; welke leerstofopbouw en instructiebenaderingen geschikt zijn; welk eindniveau bereikt kan worden, hoe je dat kunt meten en welke kennis en vaardigheden dit vraagt van basisschoolleerkrachten. De wetenschappelijke basis hiervoor ligt in de theorie van computational thinking, een rijk maar ook nog onvoldoende uitgekristalliseerd begrip.

Het ontwerp dat we gaan maken sluit aan bij het vak Natuur en Techniek. We richten ons daarbij op groep 5 en 8 van het basisonderwijs. We onderzoeken hoe we leerlingen kunnen laten nadenken over en zelf laten ontwerpen van de technisch geprogrammeerde wereld. Programmeren en computational thinking zijn daarbij belangrijke vaardigheden die aan bod zullen komen.

Ik heb veel zin om te beginnen en zal jullie op de hoogte houden van de ontwikkelingen van het promotietraject.

Op 29 juli 2017 is onze dochter Hanna geboren. We zijn wederom blij met dit nieuwe wonder in ons leven.

geboortekaartjevoorkant_internet

geboortekaartjebinnenkant_internet

(aankondiging Mieke en aankondiging Ruben en meer kaartjes van Annette Koops op WollenDoll.nl).

Afgelopen woensdag was ik, samen met zo’n 700 anderen, aanwezig bij de onderzoeksconferentie van Kennisnet en NRO in Amersfoort om op de hoogte te raken van de nieuwste inzichten van ICT in het onderwijs. In de ochtend waren 8 korte presentaties gepland, daarna volgde een blok met wat langere presentaties rondom een thema, na de lunch herhaalde zich dit nog een keer en er werd afgesloten met een keynote.

De Pitches
In de ochtend waren 8 pitches gepland. Zeven gingen er door. Die waren allemaal zeer de moeite waard vond ik. Zo presenteerde Saskia-Brand Gruwel het rapport over Effecten van programmeeronderwijs op computational thinking. Kortst mogelijke conclusie is dat er nog meer onderzocht moet worden om duidelijke uitspraken te doen. Wel wijst het erop dat er positieve verbanden gevonden worden.


Het rapport zelf biedt nog veel meer inzichten. Meest interessante van dat rapport vond ik het artikel van Zhong. Waarin ze aangeven wat voor soort taken je leerlingen zou kunnen geven. Kern daarbij is voor mij dat je leerlingen niet altijd helemaal vanaf scratch hoeft te laten beginnen.

schermafbeelding-2017-06-29-om-08-33-05

schermafbeelding-2017-06-29-om-08-34-52

Robin de Lange ging in op zijn onderzoek rondom VR en AR.


Of het effectief leermiddel is, is nog niet duidelijk. Wel ziet De Lange verschillende meerwaardes. Het kan bijvoorbeeld context bieden voor de lesstof, het kan nieuwe tools mogelijk maken, het kan 3D-onderwerpen natuurlijker laten onderwijzen en het kan abstracte onderwerpen intuïtiever maken. Een voorbeeld van zo’n nieuwe tool is de tiltbrush:



Frank Huysmans ging in op het thuisgebruik van media door jongeren.


Mooi om te zien wat jongeren liever digitaal doen (bijvoorbeeld informatie zoeken) en liever op papier (bijvoorbeeld langere stukken tekst lezen). Het hele rapport verschijnt pas in september.

Maaike Heitink vertelde over de tool die ze gemaakt hebben om digitale informatievaardigheden te meten. Een tool die aansluit bij de werkelijke handelingen die een leerling moet doen en niet op papier de vaardigheden probeert te meten.


Regina van den Eijnden ging in op de vraag wat de impact is van smartphone- sociale mediagebruik op schoolprestaties.


Het ging daarbij vooral over de vraag wat er gebeurt als jongeren dit bij zich hebben als ze er geen gebruik van zouden moeten maken.


Dan heeft het een negatief effect. Tja, lijkt me logisch. De grafiek vind ik trouwens een schoolvoorbeeld van een verwarrende grafiek.

Veronique van der Perk vertelde over de mogelijkheden van de Kennisrotonde. Waarbij ze onder andere voorbeelden aanhaalde over de waarde van leren schrijven op papier en de wanneer typen juist handig kan zijn.

Alfons ten Brummelhuis sloot dit blok af met een presentatie van de Vier in Balans aan de hand van een vertelplaat. Leuke vorm om verschillende aspecten te behandelen.


Alfons sprak daarbij over een kopgroep, peloton en staartgroep in het ICT-gebruik. schermafbeelding-2017-06-29-om-08-58-17

Meest gebruikte toepassing is het digibord (door alle groepen), zelf ontwikkeld digitaal leermateriaal beschikbaar stellen aan leerlingen zit ergens halverwege in het gebruik. En leerlingen leren programmeren of coderen sluit het rijtje af. Niet verwonderlijk denk ik aangezien het digibord zo’n beetje in elk lokaal hangt en programmeren net een opkomend fenomeen is.

Thema’s

In de ochtend en in de middag stonden themasessies gepland. Dat wil zeggen wat langere sessies over een onderwerp. In de ochtend was dit het thema Multimediaal leren en in de middag het thema toetsen.

Multimediaal leren.
In de ochtend werd vanuit vier onderzoeken het thema multimediaal leermateriaal belicht. Jeanet Bus lichtte samen met Christiaan Coenraads onderzoek toe op het gebied van levende prentenboeken. Elk jaar horen we hier wel iets over (en de voortgang vind ik leuk om te horen). Nu werd onderzocht of het uitmaakte of je als kind zelf het tempo van het verhaal kon bepalen door gebruik te maken van een voor- en achteruit knop. Elke keer blijkt dat effecten bij kinderen die een taalachterstand hebben groter zijn. Goed dus om voor die doelgroep dit soort boeken in te zetten. Anouk Wezendonk-Brouwer, masterstudent aan de Universiteit Utrecht, lichtte haar onderzoek toe waarin duidelijk werd dat levende prentenboeken effectiever zijn voor NT2-leerlingen als ze het levende prentenboek eerst in de eigen moedertaal bekijken en daarna pas in het Nederlands.

Vincent Hoogerheide lichtte het onderzoek toe dat hij doet naar het leren van videobeelden. En daarbij dan vooral hoe je effectieve video’s om te leren maakt.

Zichtbaarheid en sekse in een video maakt niet zo veel uit. Wel of het een jongere of oudere persoon is. Een volwassen model leidt tot hogere opbrengsten dan leeftijdsmodel.

Andere leuke uitkomsten waren dat het perspectief uitmaakt. Eerste persoonsperspectief is handiger dan derde persoonsperspectief. Ook als je zelf op video iets moet uitleggen levert dit hogere leeropbrengsten op dan als je het alleen uitlegt op papier.

Jeroen Merriënboer vatte alle onderzoeken mooi samen door het op te hangen aan de kapstokken presenteren, oefenen feedback. Zelf gaf hij verschillende voorbeelden waarin multimedia een rol speelde. Zoals de medische simulatie ABCDESIM.

Toetsen in het onderwijs
Na de lunch volgde het thema Toetsen in het onderwijs. Dat thema was flink wat taaier en sloot naar mijn idee niet zo goed aan op de opzet van de dag, namelijk: actueel onderzoek belichten waaruit lessen getrokken kunnen worden die je de volgende dag direct zou kunnen toepassen.

Het thema werd afgetrapt door Jaap Scheerens die inging op de vraag welke rol toetsen hebben bij de opbrengsten van het onderwijs.

De conclusies:

Belangrijkste conclusie naar mijn idee was dat examens een positief effect hebben op prestatie motivatie.

Marinka Drost presenteerde de online omgeving rtti-online. RTTI-online omschrijft zichzelf als:

hét overkoepelende digitale methode-onafhankelijke dashboard dat de ontwikkeling van de leerling over de vakken en methodes heen samenbrengt en stimuleert, met of zonder cijfers. Feedback op maat voor de leerling, docent, vakgroepleider, teamleider en schoolleider. Genereer met één druk op de knop een mentor-, vak- en vergaderoverzicht ter ondersteuning van effectieve leerlingbesprekingen, vakgroepoverleg, rapportvergaderingen en mentorgesprekken. Aantoonbaar ontwikkelingsgericht werken met direct optimaal effect op de ontwikkeling van de leerling.

Er wordt inzicht geboden in het type feedback dat voor een leerling noodzakelijk is. Afhankelijk van hoe gescoord wordt op RTTI: Reproductie van kennis, Toepassen van kennis in een vertrouwde context, Toepassen van kennis in een nieuwe context en Inzicht en Innovatie.

Een interessante tool denk ik. Wel een wat pittige presentatie.

Theo Eggen en Anton Béguin gingen in op het fenomeen multi segment adaptief toetsen (voorbeelden hiervan zijn de Wiscat toets voor Pabo-studenten, een adaptieve centrale eindtoets en een toets van CITO over spelling).

Ook benoemden ze kort de tool groeimeter.

Met Groeimeter zie je snel welke leerdoelen je leerlingen beheersen én selecteer je makkelijk aan welke doelen ze mogen werken. Leerlingen werken aan de leerdoelen en bepalen zelf wanneer zij klaar zijn om hun kennis en vaardigheden te demonstreren. Dit doen ze door een opdracht te maken; bijvoorbeeld een gesprek voeren, een tekening maken of het beantwoorden van zeven vragen online. Na afloop kunnen ze checken of ze het juiste antwoord hebben gegeven. Ze zien dan ook direct dat ze zijn gegroeid en wat hun volgende leerdoel is.

Ook deze presentatie vond ik niet helemaal aansluiten bij de opzet van de dag. Wat mij betreft hadden ze meer over de groeimeter mogen zeggen.

Keynote
Op het programma stond Patty Valkenburg. Maar die was helaas door omstandigheden verhinderd. Ze werd vervangen door Yuri van Geest. Yuri sprak over Singularity University en zijn betrokkenheid bij de Nederlandse variant.

SingularityU The Netherlands consists of the Dutch Alumni of Singularity University, a benefit corporation committed to creating positive and sustainable global impact. We create programs to give people the tools and guidance to understand and apply cutting-edge technologies. This enables them to reimagine and reinvent their industries, companies, careers and lives.

What Is SU? from Singularity University on Vimeo.

Een interessante club die onder andere de Global Grand Challenges stelt.

Conclusie
Er was een groot verschil tussen het ochtend en middagprogramma. In de ochtend waren de pitches daarna kwamen de langere thema’s. Ik hoorde verschillende mensen aangeven dat ze de pitches het interessants vonden (sluit me hierbij aan). Zeker als het draaide om actueel onderzoek. Het toetsdeel sloot naar mijn idee niet zo goed aan. Jammer want dat is zeker ook belangrijk. Maar misschien had dat onderdeel beter ook in de vorm van actuele onderzoekspitches kunnen plaatsvinden. Nu voelde ik me beland in de banken van de studie onderwijskunde (heel interessant maar voor die dag niet zo goed passend).