Gerard Dummer

Alles over Onderwijs en ICT.

Gisteren heb ik voor de Da-Vinci groep van Montessorischool Pallas Athene uit Amersfoort een Scratchles verzorgd. Oud-student Nienke de Jong, nu werkzaam op Pallas Athene had me gevraagd of ik hier aan mee wilde werken. Zij is met de kinderen bezig met een project over water in Nederland. De kinderen maken over dit project een animatie in Scratch. Voorafgaand aan deze les hadden de kinderen zich al verdiept in het onderwerp water in Nederland en hadden ze een begin gemaakt van een storyboard. De les die ik gaf was dus de derde in een reeks. In deze les heb ik hen handvatten gegeven om met Scratch een animatie te maken.

Mijn eerste evaluatie van deze les, twitterde ik gisteren ook al:


Een les van een uur is voor de kinderen precies lang genoeg maar om hen helemaal op weg te helpen net te kort, vond ikzelf.

Hoe heb ik het aangepakt?
In de les wilde ik verschillende aspecten aan bod laten komen. Belangrijkste doel van de les was natuurlijk dat kinderen in staat zijn om een animatie te maken in Scratch. Maar ik wilde hen ook nog een aantal andere zaken meegeven. Zoals leren dat debuggen hoort bij Scratch, dat ze een groot project leren opknippen in kleinere stukken (decompose) en dat ze een projectplanning kunnen gebruiken om overzicht te houden waar ze mee bezig zijn.

Het eerste doel heb ik, denk ik, behaald. De overige doelen niet of minder. De oefeningen rondom debuggen heb ik overgeslagen. Het opknippen en plannen heb ik alleen genoemd.

Ter introductie heb ik hen een animatie laten zien waarin ik mijzelf voorstel:




Het idee van voorstellen heb ik uit het boek Creative Computing van ScratchEd dat in het Nederlands is vertaald door Cobi van de Ven.

Daarna heb ik hen, met minimale instructie over Scratch (dit is Scratch, dit zijn de scripts, zo kun je ze aan elkaar klikken, zo kun je ze laten beginnen) Scratch laten verkennen. Ook deze opdracht komt uit het boek Creative Computing.

Opdracht 2 was bedoeld om de kinderen te wijzen op de Tips-functie in Scratch en hen kennis te laten maken met de scripts die helpen om een animatie te maken.

Ik merkte dat de kinderen bij opdracht 1 heel fanatiek al met Scratch aan de slag waren gegaan en het een beetje jammer vonden dat ze nu opeens een andere opdracht moesten doen. Voor een volgende keer zou ik de beginopdracht dus iets meer sturen en er voor zorgen dat het animeren van je naam meer aansluit op de verkenningsfase.

Ik merkte ook dat het handig was om steeds naar een tijdje gewerkt te hebben, gezamenlijk even een paar belangrijke hobbels door te spreken. Een paar bekende hobbels waar iedereen tegenaan loopt zijn:
* als ik mijn sprite heen en weer laten lopen tot de rand dan loopt hij op de kop terug

Oplossing is om de draaistijl van de sprite aan te passen.

* Ik wil mijn sprite laten draaien maar ik zie niets gebeuren:

Oplossing is dat je het draaien tijd moet geven:

Verder gaf ik in de loop van de les steeds meer tips over Scratch:
* Wist je dat een sprite verschillende uiterlijken kan hebben?

En dat je die uiterlijken na elkaar kunt laten verschijnen:

Materialen
Ik had een Scratchanimatie gemaakt waarin alle aspecten die aan bod moesten komen al verwerkt zaten:bewegen, muziek, wisselen van achtergrond, verschijnen en verdwijnen van teksten. Dat was heel handig om steeds weer erbij te pakken. Zo van: kijk, zo kun je het aanpakken.

Ik had ook een presentatie gemaakt om mijn verhaal te ondersteunen




En tot slot een website waarop alle opdrachten en linken te vinden waren die we gingen gebruiken.

Verder had ik nog een studio klaargezet voor de animaties. Maar daar hebben we geen gebruik meer van gemaakt.

Tot slot
Zoals je waarschijnlijk merkt, had ik meer dan genoeg materiaal om te gebruiken. Teveel voor een te korte tijd. Ik wilde aan teveel aspecten aandacht besteden (die heb ik deels overgeslagen). Een volgende keer ben ik in staat om het nog meer te stroomlijnen.

Belangstelling om ook leerlingen ook kennis te laten maken met Scratch? Ik kom graag langs om hen te helpen! Of samen met jullie na te denken over de mogelijkheden.

Het afgelopen jaar heb ik samen met mijn collega Don Zuiderman de programmeerwedstrijd ScratchMatch opgezet. En afgelopen zaterdag (23 april) was de finale in Utrecht op Hogeschool Utrecht. Het idee kreeg ik vorig jaar juni ongeveer nadat een school had afgezegd voor de First Lego League omdat daar teveel kosten aan waren verbonden. Ik bedacht dat we een alternatieve wedstrijd zouden moeten organiseren zonder hoge instapkosten waar kinderen ook met techniek/ programmeren in aanraking zouden komen. En dat werd ScratchMatch.

We hebben regiofinales gehouden en op 23 april dus de landelijke finale. Dit jaar deden er in totaal 12 scholen mee met elk een aantal teams. In eerste instantie hadden zich ook een aantal VO-scholen opgegeven maar die haakten helaas voor de regiofinales al weer af. Het was een hectische tijd om alles georganiseerd te krijgen maar het was het helemaal waard!

Regiofinales
In februari hadden we drie regiofinales. Twee daarvan organiseerden we in Utrecht en eentje in Zwolle op Hogeschool Windesheim. We reisden met drie juryleden (naast Don en mijzelf ook Sander van Dorsten van onder andere MindMingle) van Utrecht naar Zwolle waar we werden geholpen door Geert Holwerda, van de Pabo.


Ondertussen was het ook erg leuk om te zien wat voor uitwerking ScratchMatch had op de scholen. Zo twitterde Manja Verbeek over een mooi artikel dat verscheen.


En lieten Arina Zeelenberg en Juul Couperus zien hoe zij met Scrum het werken aan Scratch vormgaven.


Finale
Voor de finale sloten zich Marieke Simonis (van onder andere LearnOn) en Linetta Hartman zich bij ons aan. Beide een waardevolle toevoeging aan het team om ScratchMatch te organiseren. Het bedrijf Seecr was zo goed om ons te sponsoren met prachtige prijzen. En de Hogeschool Utrecht zorgde voor de catering (waar we erg blij mee waren!).


Op de finaledag sloten Swen Mulderij en Sjoerd Dirk Meijer (van onder andere IQMaak) zich aan als juryleden.


De Winnaars
Nadat de teams op elkaar hadden gestemd en de jury had overlegd waren de winnaars van ScratchMatchNL bekend. Op de derde plek DriePower van basisschool De Wegwijzer uit Asch.


Met zijn doolhovenspel




Op de tweede plek eindigde Kring1 van basisschool De Kring uit Driebergen.


Met het Planetenspel



En op de eerste plek het team SubSam


Met hun uitdagende spellenreeks



Tot slot
Het was een geweldige ervaring om het te organiseren. Het heel veel tijd gekost maar was zeker de moeite waard. Volgend jaar komt er weer een ScratchMatch. Wil je meehelpen om van het project een nog groter succes te maken? Laten het ons dan weten.

Op woensdag 20 april mocht ik voor leraren van het SPO Utrecht een presentatie geven op de grote uitwisselingsbijeenkomst van Leren in de 21ste eeuw. In de presentatie ben ik ingegaan op de autonomieontwikkeling voor leerlingen, leerkrachten en leerlingen samen met leerkrachten. Ik heb daarbij de taxonomie van Bloom en het model voor 21ste eeuwse vaardigheden van SLO/Kennisnet als uitgangspunt gekozen. Ik heb niet alle vaardigheden behandeld maar heb, voor de leerlingen, ingezoomd op kritisch denken en informatievaardigheden. Bewust een die niet direct gerelateerd is aan ICT en eentje die wel aan ICT is gerelateerd. In de presentatie heb ik de autonomieontwikkeling voor de leerkrachten gekoppeld aan de manier waarop ze hun personal/ professional learning network vormgeven. Daarbij heb ik gebruik gemaakt van de fasen zoals mijn oud-collega Jan Bulsink die formuleerde.
De gezamenlijke autonomieontwikkeling van leerkrachten en leerlingen heb ik gekoppeld aan de onderzoekscyclus van Kantelende Kennis rondom collectief praktijkonderzoek.
Tot slot noemde ik nog de SCRUM-methodiek die ook in het onderwijs steeds meer vorm krijgt. In de presentatie heb ik linken opgenomen naar SCRUM voor leerlingen en SCRUM voor leerkrachten.



Het was boeiend om op de studiedag aanwezig te zijn en te horen waar alle scholen mee bezig zijn als het gaat over 21ste eeuws leren. Hopelijk wordt vervolgd!

Kun je in twee uur vertellen waar je normaal gesproken 4 jaar over doet? Nee, maar je kunt het wel proberen natuurlijk. Dat heb ik gedaan vandaag in de masterclass die ik gaf aan de praktijk- en schoolopleiders van de opleidingsscholen van de HU Pabo. Tenminste, ik heb een overzicht gegeven van de belangrijkste onderwerpen die we behandelen binnen onze opleiding. Onderwerpen die aan bod kwamen waren: toekomst van het onderwijs, digibordgebruik, mediaontwikkeling, mediawijsheid, informatievaardigheden en wetenschap en technologie.

In de presentatie hieronder komen de belangrijkste onderwerpen aan bod.




Website
Naast deze presentatie had ik voor de deelnemers ook nog een website ingericht met verwerkingsopdrachten. Die website kun je vinden via deze link.

Foto van de start (proberen in te loggen op het netwerk)

TPACK-game spelen

Tot slot
Ik vond het leuk om zo’n presentatie te verzorgen aan de praktijk- en schoolopleiders. Maakte denk ik wel goed duidelijk wat we van onze studenten verwachten. Binnenkort mag ik voor SPO Utrecht ook een verhaal komen houden in dit kader. Heb ik ook zin in.

Vandaag op donderdag 4 februari heeft de VELON-themagroep ICT en de lerarenopleider de eerste resultaten gepresenteerd van het onderzoek naar het zijn van een lerarenopleider als rolmodel in didactische inzet van ICT. In hoeverre vinden lerarenopleiders zichzelf rolmodel? En welke aspecten van het zijn van een rolmodel brengen ze in de praktijk? In ons onderzoek volgen we Lunnenberg, Korthagen en Swennen (2007) die verschillende vormen van het zijn een rolmodel omschrijven:

1. Impliciet rolmodel (Teach as you preach)
2. Expliciet rolmodel (Justify what you teach)
3. Expliciet modelleren en vertaling geven naar de lespraktijk van student
4. Expliciet modelleren en verbinding leggen met de academische theorie.

Uit ons eerste onderzoek blijkt dat lerarenopleiders zich zien als rolmodel. Het verschilt wel in hoeverre ze dit expliciet maken. Justify what you teach doen lerarenopleiders minder dan ze zouden willen.

Na de presentatie hebben we de deelnemers laten discussiëren hoe ze in hun eigen lessen meer kenmerken van het zijn van een rolmodel kunnen integreren. Een kleine verzameling van de discussie is te vinden in deze padlet.

Het afgelopen half jaar heeft een groep vierdejaars studenten van de HU-pabo de minor Wereldvakken gevolgd. In deze minor mocht ik een onderdeel (Mediawijsheid) verzorgen. Dit onderdeel heb ik van mijn collega Don Zuiderman overgenomen.

Dit jaar wilde ik de studenten één digitaal educatief product laten maken. De studenten hadden daarbij de keuze uit het maken van een educatieve video, een WikiKids-Portaal, een educatieve website en een Geocache. In de presentatie hieronder zie je hoe ik dit half jaar had opgebouwd. Belangrijkste idee hierbij was dat ze een onderwerp zouden kiezen dat “dicht in de buurt” zou liggen. Dicht in de buurt van hun belevingswereld maar ook dicht in de buurt van hun eigen school/ omgeving. Een lokaal onderwerp waar nog niet zo veel materialen van beschikbaar zijn.

Afgelopen week was de inleverweek voor studenten en kwamen de eerste digitale producten binnen. Veel studenten hebben gekozen voor het maken van een educatief filmpje. En ik moet zeggen dat ik de resultaten heel aardig vind.

Struikelstenen in Amersfoort

Veluwe in de winter

WikiKids
Er zijn ook studenten die verschillende WikiKidsartikelen hebben geschreven. Bijvoorbeeld over de Betuwe (en aansluitende artikelen) en over de Randstad.

Geocache
Er is ook een geocache gemaakt. In eerste instantie had de student een opzet gemaakt voor in de dierentuin van Amersfoort. Maar omdat een geocache vrij toegankelijk moet zijn werd deze niet geaccepteerd. De alternatieve cache moet nog online komen.

Tot slot
Het was leuk om deze studenten te begeleiden en volgend jaar hoop ik er weer een verdiepingsslag aan te kunnen geven.

Gisteren was bij ons ook pakjesavond en voor die gelegenheid had ik een surprise gemaakt. Omdat het natuurlijk leuk is maar ook omdat ik graag mijn eigen ontwerpopdracht die ik aan studenten had gegeven verder wilde uitvoeren.

Opdracht 4 MakeyMakey

Nu ben ik nog helemaal niet zo bedreven in het maken van surprises dus dat was voor mij best ook nog een uitdaging. Het cadeau waarbij de surprise gemaakt moest worden waren zakdoeken. Daarbij dacht ik direct een een neus. En daarbij dacht ik direct aan een loopneus. Die heb ik dan ook gemaakt.

Hieronder het maakproces in een aantal foto’s weergegeven.

Eerste versie van de LEGO WE DO motor

Tweede versie in een Dubbelfrispak
MakeyMakey ligt in deze versie boven op de motor

Derde versie met MakeyMakey op zijn kant

Vierde versie waarin de LEGO WE DO motor iets naar rechts is verplaatst
Om ruimte te geven aan alle kabeltjes moest de motor verplaatst worden.

Kabels wegwerken

Bedieningspaneel om aan te sluiten op de MakeyMakey

Contact maken met zilverfolie

Kern van de surprise

Verdere surpriseontwikkeling

Scratchproject
Om de motor en het bedieningspaneel aan te sturen moest ik in Scratch nog een klein programmaatje schrijven.




Resultaat

Tot slot
Ik was voor dit jaar zeker tevreden over mijn surprise. Het was leuk om te maken en heb er met plezier een paar avonden aan besteed. Maar helemaal tevreden was ik er nog niet over. Zat in een paar dingen. Ten eerste wilde ik eigenlijk ook nog de Raspberry Pi er op aansluiten. In de Bendoobox zit deze. Dat wilde ik doen zodat de surprise nog mobieler zou zijn. Maar ik had geen monitortje dat ik er op aan kon sluiten. Te laat kwam ik online nog wel een display tegen die eventueel zou kunnen. Benieuwd of anderen ervaring hebben met displays.

Ten tweede dacht ik: om dit te maken gebruik ik een LEGO We DO set en een Makey Makey. Dat maakt de kern van de surprise toch al snel zo’n 200 euro. En eigenlijk zou het mooi zijn als het onder de maximaal 25 euro had kunnen blijven. Iemand al ervaring met goedkopere spullen die hetzelfde kunnen?

Ten derde was mijn surprise zelf nog voor verbetering vatbaar. Had nog niet echt gezocht online van te voren maar nu ik dat wel doe (zie hier, hier en hier en op nog veel meer plekken) dan had ik vast nog iets slimmers bedacht.

Ten vierde. Ik was best tevreden over mijn opdracht! Zou te vertalen moeten zijn naar het basisonderwijs. Betrokken vakken hierbij zijn dan Natuur en Techniek en Beeldende Vorming naar mijn idee. Benieuwd hoe anderen hier over denken.

Ten vijfde. Zoals ik al in mijn vorige blogpost liet zien, bieden thema’s mooie ontwerproblemen. Lijkt me leuk om met anderen na te denken over ontwerpproblemen voor onderbouw tot en met bovenbouw! Insteek daarbij is dan ontwerpend leren, creativiteit en computational thinking. Laat me maar weten!

In een vorige post liet ik mijn model zien waarin ontwerpend leren, computational thinking en creativiteit gecombineerd zijn. In deze blogpost een eerste opdracht rondom de BeeBot die hiervan gebruik maakt. Krijg graag feedback op de opzet!

Ontwerpend Leren en de Mogelijkheden Van ICT

Komende periode gaan we met de derdejaars studenten aan de slag rondom Wetenschap en Technologie. Ik wil hierbij graag de cyclus van ontwerpend leren koppelen aan de uitgangspunten van computational thinking en creativiteit. Hieronder een figuur waarin ik de verschillende aspecten op elkaar heb proberen af te stemmen. Het is nog niet perfect naar mijn idee maar geeft me wel houvast om lessen bij te ontwikkelen. Belangrijk uitgangspunt volgens mij is om vanuit een bepaald thema te denken. Dat levert ontwerpproblemen op waar kinderen een oplossing voor moeten vinden. Benieuwd naar je reactie op dit model.

O ja, uitgangspunt bij deze vorm was dat alle teksten goed te lezen moesten zijn (dus geen cirkel waarin je ondersteboven moet lezen).

Op vrijdag 13 november 2015 werd in Breda de VELON-studiedag gehouden met als thema De Toekomst Is Nu. Als themagroep ICT en de lerarenopleider mochten we hier ook een workshop/presentatie geven. Wij hadden als thema gekozen: Feedback en ICT. Wat zijn de mogelijkheden? De presentatie hebben we met de hele themagroep voorbereid en mocht ik samen met Simon Rozendal uitvoeren. Voor een mooi gevulde zaal hebben we daar besproken wat mensen onder feedback verstaan, hoe ze dat organiseren en welke middelen ze al gebruiken. Daarna hebben we zelf laten zien hoe we dat in onze praktijk hebben vormgegeven. Hieronder zie je onze presentatie. Daarbij heb ik onder andere gebruik kunnen maken van de slides die Jeroen Bottema beschikbaar stelde van het lectoraat Teaching, Learning & Technology over feed-up, feedback en feed forward. Deelnemers vonden deze heel inzichtelijk!

De ICT-middelen die we lieten zien waren Google Drive, Screencast-o-matic en het annotatiesysteem ontwikkeld door Jakko van der Pol. Deze laatste tool is erg geschikt om peer-feedback te organiseren. Jeroen schrijft hier ook over op zijn blog. Een mooi middel waar je ook goed de tijd voor moet nemen om dat in te zetten. Ik overweeg om dit te gaan gebruiken bij onze derdejaars studenten die een praktijkonderzoek moeten voorbereiden en uitvoeren.

Korte handleiding Google Drive

Feedback geven via Google Drive.docx