De afgelopen maanden hebben kenniskringleden van het lectoraat Kantelende Kennis en de Academische basisschool, samen met docenten studenten en lectoren hard gewerkt aan het maken van de onderzoeksbrochure “De onderzoekslijn in het curriculum, onderzoek met Hogeschool Domstad“.

in de onderzoeksbrochure gaan de lectoren Jos Castelijns en Ton Bruining in op de waarde van onderzoek voor goed onderwijs. We zetten het landelijkbeleidskader rondom onderzoek uiteen en geven aan hoe het Domstadbeleid hierin past. In de brochure geven we ook een korte omschrijving van de beide lectoren en op welke manier zij bijdragen aan de ontwikkeling van ons curriculum.
Per fase beschrijven we op welke manier we onderzoek doen. In de eerste twee fasen zijn studenten vooral bezig met het leren gebruiken ondrzoeksinstrumenten. In fase 3 en 4 doorlopen de studenten de onderzoekscyclus collectief praktijkonderzoek zoals we die binnen het lectoraat Kantelende Kennis hebben geformuleerd. De beschrijving van het onderzoek wisselen we af met onderzoeksverhalen van studenten die onderzoek hebben gedaan. Dit geeft een mooi beeld hoe studenten onderzoek in de praktijk uitvoeren.
We beschrijven ook de relatie met het werkveld. Door het doen van onderzoek verandert die. Doordat we inmiddels veel ervaring hebben opgedaan met academische basisscholen hebben we ook een beter beeld van hoe onderzoek binnen deze context kan plaatsvinden.
We sluiten de brochure af met aanbevingen voor de toekomst.

Zelf zijn we erg blij met de brochure omdat die goed in kaart brengt waar we nu mee bezig zijn.

Vorige week woensdag hebben we de officiële opening gehad op Hogeschool Domstad. Deze stond in het teken van de leraar/docent als onderzoeker. De lectoraten Kantelende Kennis en Academische basisschool hebben deze dag verzorgd.

De opening van de dag werd gehouden door Jos Castelijns, een van de lectoren van Kantelende Kennis. Hij ging in op de bijzondere combinatie van het beroep leraar met die van onderzoeker. Een combinatie die in meer beroepen voor komt maar zeker niet in alle. Waarbij de vraag natuurlijk was: in wat voor soort beroepen kom je dit nu wel tegen en in welke niet?
Via deze weg leidde hij het doen van collectief praktijkonderzoek in. Waarbij leerkrachten gezamenlijk met leerlingen onderzoek doen naar de verbetering van de praktijk.

Na deze inleiding konden de aanwezigen (docenten van Domstad, leerkrachten van de Academische basisscholen en vertegenwoordigers van de KSU en KPOA) kiezen uit vier bijeenkomsten:

• Leerbehoeften studenten feedback door mijzelf
• Academische basisschool/opleidingsschool:Heel de school onderzoekt mee (onderzoeksorganisatiemodel) door Simone van Dijk en Willy van Dijk
• Onderzoek in het curriculum: de onderneming in de minor door Helma de Rooij
• Onderzoek basisschool De ark: Leerbehoeften kinderen door Pauline de Zwet-Kortekaas

In mijn bijeenkomst heb ik een klein onderzoekje gedaan naar een onderdeel van de cyclus van collectief praktijkonderzoek van Kantelende Kennis. De deelnemers kregen de resultaten voorgelegd van de vragenlijst die we bij eerstejaars studenten hebben afgenomen. De bedoeling was dat de deelnemers gezamenlijk drie belangrijke bespreekpunten zouden kiezen. Mijn onderzoeksvraag was hoe ik dit zo effectief mogelijk zou kunnen doen. Waarbij ik het ook belangrijk vond dat de deelnemers zo betrokken mogelijk zouden zijn.

Effectiviteit en betrokkenheid zijn twee aspecten van de vitale ruimte. De vitale ruimte is binnen het onderzoek van het lectoraat een belangrijk begrip. Het geeft aan welke aspecten belangrijk zijn bij het doen van collectief praktijkonderzoek. In de vitale ruimte kijk je naar het individu en het collectief. Er moet aan de basisbehoeften van het individu worden voldaan. Tegelijkertijd moet je als groep ook verder kunnen.

In mijn onderzoekje had ik drie condities opgesteld. Namelijk een open werkvorm, gedeeltelijk gestuurde werkvorm en een gesloten werkvorm. Mijn hypothese was dat de gedeeltelijk gestuurde werkvorm het meest effectief was en tegelijkertijd de grootste betrokkenheid zou genereren. Die hypothese kon ik na twee rondes verwerpen. De meest open werkvorm riep vooral onduidelijkheid onder deelnemers op waardoor het én niet effectief was én de betrokkenheid snel afnam. In de meest gesloten werkvorm was de effectiviteit voldoende en de betrokkenheid ook voldoende.

Het gaf tegelijkertijd meer inzicht in de voorgelegde vragenlijst. Negatief geformuleerde resultaten zorgden nog voor onduidelijkheid. Zodat ik nu weet hoe ik de vragenlijst aan studenten kan gaan voorleggen: een gesloten werkvorm met toelichting op onduidelijkheden. Tijdens de selectie van de top 3 ga ik dan voor effectiviteit. Bij het verbinden van consequenties en opstellen van actiepunten richt ik me dan weer meer op de betrokkenheid.

De deelnemers konden twee onderwerpen bezoeken. Na deze twee ronden hebben we plenair afgesloten. Tijdens de afsluiting werd aan een aantal mensen de nieuwste publicatie van het lectoraat Kantelende Kennis overhandigd. Ook kregen ze een boekje van het lectoraat Academische basisschool.

Tot slot werden de nieuwe lectoren van het lectoraat Academische basisschool voorgesteld: Ton Bruining en Marja van den Eijnden.

Hogeschool Domstad en haar partners komen volgende week terug van een studiereis uit Amerika. De studiereis stond in het teken van PDS: Professional Development Schools. In Nederland ter vertalen met Opleiden In de School (OIS). Op Hogeschool Domstad is dit traject over gegaan in de Academische Basisschool. Een razend interessant concept omdat hierin basisschool en opleiding intensief samenwerken om het curriculum vorm en inhoud te geven. Dit gebeurt op de basisschool maar heeft ook invloed op het aanbod op de hogeschool. Hogeschool Domstad werkt in dit kader intensief samen met de besturen KSU en KPOA in Utrecht en Amersfoort.

Studenten die meedoen op de Academische Basisscholen doen actieonderzoek en helpen de scholen verder met de schoolontwikkeling. Een hele mooie manier om goed voor bereid te zijn op de praktijk. Onderbouwd door theoretische kennis hierover. Een student geeft hiervan op de website Academsiche Basisschool het volgende voorbeeld:

Uit het schoolontwikkelingsplan bleek dat er nog wat vragen lagen over de invulling van het onderwijs omtrent samenhangend leren en Wereldoriëntatie. Wij zijn gaan onderzoeken hoe de huidige situatie, binnen de school, omtrent dit onderwerp is. Ook hebben we bekeken wat samenhangend leren theoretisch inhoudt.

De uitkomsten van ons onderzoek hebben we gepresenteerd aan het team, tijdens een studiedag. We hebben aan het team gevraagd wat ze komend half jaar ongeveer van ons verwachten. Hierbij hebben we het team 3 keuze mogelijkheden voorgelegd. Het team gaf aan het leuk te vinden als we de wereldoriënterende hoeken zouden verrijken. Ook gaven ze aan dat ze graag een handreiking zouden willen hebben over hoe je binnen een bepaald thema lessen rondom wereldoriëntatie zou kunnen ontwerpen. Zelf is het team op de studiedag bezig geweest met het ontwerpen van hofjes waarin wereldoriëntatie en techniek in een betekenisvolle context aan de orde komen. Als er nog tijd en ruimte voor is kunnen we het team ook hiervoor nog een handreiking geven.

We kijken met veel plezier terug op dit leerzame afgelopen half jaar. We denken dat we een rijke start hebben gemaakt om komend half jaar onze plannen in uitvoering te brengen.

Megan van Leeuwen, Student Hof ter Weide, februari 2008

In Amerika zijn mijn collega’s onder andere naar een conferentie (2009 Professional Development Schools National Conference) gegaan en hebben daar ook een presentatiee gegeven met als titel:

Alignment Of Teacher Leadership In PreK-7, Leadership At The School Level, Leadership At The District Level And Leadership At The System Level

De presentatie werd verzorgd door een van onze lectoren Winfried Roelofs en door de coördinator van de scholen in Amersfoort, Willy van Dijk-Roest.